ભારત એક લોકશાહી દેશ છે. લોકશાહીમાં સરકાર લોકો દ્વારા ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ ચલાવતા હોય છે, અને આ પ્રતિનિધિઓ કોઈપણ રાજકીય પક્ષના હોઈ શકે છે. લોકશાહીમાં રાજકીય પક્ષોનું વિશેષ મહત્વ રહેલું છે તેની ચર્ચા આ પ્રકરણમાં કરવામાં આવી છે. વિદ્યાર્થીઓ લોકશાહીમાં પક્ષોનું કાર્ય એમનું મહત્વ વિશે અભ્યાસ કર્યા બાદ પોતાની સ્પષ્ટતા માટે પરીક્ષામાં ઉપયોગી એવી એક વૈકલ્પિક
ભારત એક વિશાળ ઉપખંડ ધરાવતો દેશ છે, જેની ઉત્તરે હિમાલય પર્વત અને દક્ષિણમાં હિન્દ મહાસાગર. આપણા દેશનો ઈતિહાસ અત્યંત સમૃદ્ધ, વૈવિધ્યસભર અને વિસ્તૃત રહ્યો છે. પ્રાચીન ભારતનો ઈતિહાસ એ ફક્ત રાજા – મહારાજાઓનાં યુદ્ધો અને તેમની વંશાવવલી પુરતો જ સીમિત નથી રહ્યો. આ ઈતિહાસ તેમની રાજકીય, સામાજિક આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક પરિસ્થિતિઓનું વૈજ્ઞાનિક રીતે મૂલ્યાંકન કરે
આપણી સમૃદ્ધ, પ્રાચીન અને વૈવિધ્યસભર સંસ્કૃતિના સાચા પરિચય માટે સામાજિક વિજ્ઞાનમાં ભારતનો વારસો નું ખૂબ જ મહત્વ છે. ભારત દેશની પ્રાચીન સંસ્કૃતિ, તેનું પ્રકૃતિપ્રેમી સ્વરૂપ, સાંસ્કૃતિક સ્મારકો, મેળાઓ, ધાર્મિક સ્થળો તેમજ ભારતની ભૂમિ પર બીજા દેશમાંથી આવીને વસવાટ કરનાર વિવિધ પ્રજાની માહિતી આ પ્રકરણમાં આપવામાં આવી છે. ધોરણ 10 ની બોર્ડ પરીક્ષાની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓ
ભારતમાં યુરોપિયન પ્રજાઓના આગમનથી લઈને બ્રિટિશ સત્તાના સંપૂર્ણ સશક્તિકરણ સુધીના ઇતિહાસ (જેમાં જળમાર્ગની શોધ, પોર્ટુગીઝ, ડચ વગેરે પ્રજાનું આગમન, પ્લાસીનું યુદ્ધ, મૈસુર વિગ્રહ, નિયામકધારો, ન્યાયતંત્ર)નો અભ્યાસ પ્રાપ્ત કરીને વિદ્યાર્થી કેટલે અંશે પ્રકરણને સમજ્યો છે તેના માટે અહીં પરીક્ષાને એનુરૂપ એક MCQ Test તૈયાર કરવામાં આવી છે.
रामनरेश त्रिपाठी जी द्वारा रचित कविता तब याद तुम्हारी आती है प्रकृति के अद्भुत सौंदर्य, सुबह का सुहावना वातावरण और ईश्वर की महिमा का सुंदर वर्णन करती है । चिड़ियों का चहकना, कलियों का मुस्कुराना आदी दृश्य सृष्टि के सिरजनहार की याद दिलाते हैं । प्रस्तृत MCQ Test छात्र का कविता ज्ञान, शब्दार्थ की समझ
વિજ્ઞાન એ માત્ર વિષય નથી, પરંતુ આપણી આસપાસની અદ્ભૂત દુનિયાને જાણવાની, સમજવાની અને તેના રહસ્યો પરથી પડદો ઊંચકવાની એક રોમાંચક પ્રક્રિયા છે. ધોરણ 6 ના પ્રથમ પ્રકરણ પર આધારિત આ વૈકલ્પિક પ્રશ્નોત્તરી વિદ્યાર્થીઓમાં કુતુહલ અને જિજ્ઞાસા જગાડવા તૈયાર કરવામાં આવી છે જેથી તેઓ આ પ્રકરણને બરાબર સમઝી શકે.
મનોવિજ્ઞાનમાં માનવવર્તનને સમજવા માટે સંવેદન, ધ્યાન અને પ્રત્યક્ષીકરણ એ પાયાની માનસિક અને શારીરિક પ્રક્રિયાઓ છે. આપણે જે જ્ઞાનેન્દ્રિયો અને બાહ્ય જગતમાંથી અનુભવિએ છીએ તે ઉદ્દીપકો આપણું મગજ કેવી રીતે અર્થપૂર્ણ અર્થધટન કરે છે તેની માહિતી આ પ્રકરણમાં આપવામાં આવી છે. વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ દ્વારા તેને સમજી શકે છે પરંતુ તે બરાબર સમજ્યા કે નહિં તેની ખાતરી
સામાજિક વિજ્ઞાનના એક અગત્યના અંગ તરીકે સમાજશાસ્ત્ર માનવજીવન, સામાજિક સંબંધો અને સામાજિક સંસ્થાઓનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ કરે છે. 19મી સદીમાં પશ્ચિમ યુરોપમાં થયેલી ઔધોગિક અને રાજકીય ક્રાંતિના પરિણામે આ સ્વતંત્ર વિજ્ઞાનનો ઉદ્ભવ થયો. આ એકમમાંથી વિદ્યાર્થીઓ સમાજશાસ્ત્રનો ઉદ્ભવ, તેનો અર્થ, વ્યાખ્યાઓ, સમાજશાસ્ત્રીઓનું યોગદાન, ભારતમાં સમાજશાસ્ત્રનો વિકાસ જેવા મુદ્દોનો અભ્યાસ કરીને ઊંડાણપૂર્વક સમજ પ્રાપ્ત કરી શકે તે
વૈષ્ણવજન કાવ્ય ભક્તકવિ નરસિંહ મહેતા દ્વારા વખાયેલું અત્યંત લોકપ્રિય અને પ્રેરણાદાયી પદ છે. આ પદમાં સાચા સજ્જન કે ભગવાનના માણસ નાં શ્રેષ્ઠ લક્ષણોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. પરીક્ષાની તૈયારીના ભાગરૂપે અહીં એક ટેસ્ટ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
‘तेरी है जमीं तेरा आसमाँ…………. ।’ कविता ईश्वर की असीम कृपा, दया और सर्वोपरि शक्ति को नमन करती एक प्रार्थना गीत है । कविता से हमे जीवन में नम्रता और आस्था का संदेश मिलता है, प्रस्तृत प्रार्थनागीत के आधार पर बहुविकल्पीय प्रश्नोत्तरी तैयार की गई है ।
